به قلم : بهروز شهدائی
ظاهرا سال 89 را باید سال تولد مجدد بورس نامید ، نمیدانم باید آنرا به فال نیک گرفت یا درب باغ سبزی که در پشت آن دیواری کشیده شده به بلندای ندانسته ها ، اما هرچه هست تصمیم داریم تا در این مجال کوتاه و با نگاه خریداری کمی این بازار را واکاوی نماییم .
حقیقت مطلب این است که رشد بازار در سال 89 چندان هم دور از ذهن نبود اما وقتی امروز پرسیده میشود که این رشد تا به کجا خواهد رفت ؟ خیلی روان نمیتوان زبان را گرداند ، زیرا ما اموخته بودیم که بورس آئینه تمام نمای هر اقتصادی است و تا قبل از این نیز کسی منکر ان نبود ، اما به نظر می رسد گذری کوتاه بر جریده ها حکایت از وضعیتی داشته باشد که گویی این بار آئینه گژ مینماید .
راه دور نمیرویم ، حتما آمار های متناقض از بیکاری ، تورم ، تحریم ، مطالبات معوق بانکی ، میزان چکهای برگشتی ، ظرفیت خالی بنگاه های تولید ، مشکل رشد نقدینگی در حالی که هر احوالی پرسیده شود جیبش را با ؟ نشان میدهد و بحث هدفمند کردن رایانه ها و .... را شنیده ایم .
نمیدانم داستان پرواز پروانه را شنیدید که پرواز آن در جنگلهای دور دست میتوانست بازار های مالی را به نوسان درآرد .... پس چگونه است که هرچه بیشتر اخبار نامطلوب بیشتر میشود رونق بورس شتاب بیشتر به خود میگیرد .
جزیره ای با نسیمی دلنشین
موضوع را اینطور پی خواهیم گرفت در کشور ما ، سطح جابجایی سرمایه آنطور که در اقتصاد بازار از ان سراغ داریم ، یا انجام نمی شود و یا این روند آنقدر کند است که به ما جسارت نادیده گرفتن آنرا می دهد . رشد نقدینگی هم دو رقمی است و سطح نقدینگی در جامعه بنا به آمارهایی که نمیدانیم کدام را مبنا قرار دهیم به بیش از 2 میلیون ، میلیارد ریال رسیده و دامنه فعالیت اقتصادی که بازگشت سرمایه در ان کوتاه تا میان مدت باشد نیز محدود به راهکارهایی است که شاید به سختی از انگشتان یک دست تجاوز نماید ، نرخ تورم هم هرچه که هست ، بیشتر از تورمی است که با جیبهایمان میشناسیم نه به آمار . پس سنگ کوچکی به داخل برکه می اندازیم موجهای کوچک هر چه که میگذرند بزرگتر اما ضعیف تر میشوند و این حکایت واقعی بورس ما است .
سرمایه های اولیه بنا به هر دلیلی وارد بازار شدند شاید به جهت آنکه سهام بیش از پیش ارزان شده بود . بالاخره نسبت قیمت به درامد 2 یا 3 حتما جذابیتهای خاص خود را دارد شاید هم زیبایی تقسیم سود در فصل مجامع باعث شد و شاید هم سرمایه های خلاقی که چون جایی برای رفتن نداشتند مفٌر خود را در بازار سرمایه جستجو کردند .
هر چه بود سنگ کوچک به برکه افتاد اما یک کاتالیزور روانی جدید هم وارد بازار شد و آن چیزی نبود جز شاخص جدید بورس که بی سروصدا از شاخص نقدی مبدل به شاخص بازده نقدی و قیمت شده بود که موجها را همچون ذره بینی که اجسام را در چشم بیننده بزرگتر میکرد ، از انجام وظیفه کوتاهی ننمود و این روند موجب شد تا به آرامی بورس در نبود رقبای سنتی خود مانند اوراق مشارکت و صنعت ساختمان همچون کالایی که در ویترین پولی کشور خود نمایی میکرد ، جذابیت بیش از پیش خود را به رخ رقبا بکشد و اینجا زمان ورود موج دوم بود ، تا گروه های درجه دوم از نظر ریسک پذیری را به سمت خود جذب نماید و طبعا ورود اینان نیز موج ها را در برکه کوچک ما بزرگ تر نمود ، در این بین سازمان بورس در تصمیمی که شاید بتوان انرا بجا نیز نامید دامنه نوسانات را به 4 درصد افزایش داد و این یعنی جذابیت بیشتر برای کسب بازده بالاتر در نوسان (capital gain) پس موج سوم به راه افتاد و هر روز شاهد ورود سرمایه گذارنی هستیم که آماده سوار شدن بر موج های کوچکی هستند که سنگ ریزه ای انرا بوجود اورد .
مشک فشانی نفس باد صبا تا به کی
با این اوصاف که گفته شد ، قیمتها روندی صعودی را در پیش گرفتند اما رشد قیمت بدون افزایش درامد موجب خواهد گردید تا حتی نفس باد صبا نیز به شماره بیافتد چرا که مبنای هر قیمت گذاری با هر مدل اقتصادی از "گوردن" گرفته تا "لبوویتز" از "تکنیکال" تا "فاندمتال" و حتی مدل p-e نظری ، همگی با واسطه یا بی واسطه از جریان نقدی آتی هر سرمایه گذاریی تاثیر میگیرند ، به زبانی ساده تر ، سود آینده شرکت ، امروز چقدر ارزش دارد و این همان مبنای قیمت هر برگه سهمی است که قیمت تابلو آنرا از ارزش اسمی اش 1000 ریال است متفاوت میکند .
پس به تعبیری باید گفت که این رشد قیمت باید ریشه در منافع آتی شرکت های سرمایه پذیر داشته باشد به عبارتی اگر در آینده نزدیک شاهد تعدیل های مثبت در درآمد هر سهم (eps) باشیم باید کمربند ها را برای اوج گرفتن محکم تر بست و در غیر این صورت حتما باید بپرسیم که چرا این قیمت ؟
چون مجال کافی نیست کوتاه کلام آنکه :
· ارزش بازار های مالی منوط به منافع اتی است و برگه های سهام برخلاف دارایی های فیزیکی ارزش ذاتی بالایی ندارند .
· هیچ سهمی را بدون تحلیل خریداری نکنید و بقول وارن باف تنها سهمی را خریداری کنید که اگر کودک 9 ساله شما پرسید که چرا این سهم را خریدید بتوانید در عرض 5 دقیقه انطور برای او توضیح دهید که او هم منطق معامله شما را درک کند .
· حتما سهمی را بخرید که دارای رتبه نقد شوندگی بالایی باشد .
· بر اساس اخرین تحقیقات مالی صورت گرفته ، سهام ارزشی هیشه بازدهی بسیار بیشتری را نسبت به سهام رشدی به همراه دارند .